Bij jonge dieren kan een afwijkende stand van poten of gewrichten leiden tot blijvende orthopedische problemen. Deze afwijkingen kunnen aangeboren zijn of ontstaan tijdens de groei. Een tijdige en correcte diagnose is belangrijk om verdere schade te beperken. Afhankelijk van de ernst zijn zowel conservatieve maatregelen als chirurgische correcties mogelijk.

Dysplasieën zoals heupdysplasie of elleboogdysplasie behoren tot de meest voorkomende ontwikkelingsstoornissen. Behandelingen lopen uiteen van chirurgische technieken zoals FHO, DPO, JPS en heupprothese tot ingrepen aan schouder of elleboog.

Soms is amputatie de enige oplossing om een dier pijnvrij en met een goede levenskwaliteit verder te laten leven. Dit kan gaan om het verwijderen van een volledige poot, maar ook om kleinere ingrepen zoals amputaties van tenen, de staart of delen van de kaak. In dit onderdeel lees je hoe een amputatie medisch wordt benaderd, hoe het herstel verloopt en hoe dieren verrassend goed leren omgaan met het verlies van een lichaamsdeel.

Epilepsie is een veelvoorkomende neurologische aandoening bij huisdieren. Ze uit zich door terugkerende epileptische aanvallen met wisselende ernst en duur. De diagnose wordt gesteld op basis van anamnese, klinisch onderzoek en het uitsluiten van andere oorzaken. De behandeling bestaat meestal uit langdurige medicamenteuze therapie om de aanvallen onder controle te houden.

Hersentumoren kunnen uiteenlopende neurologische klachten veroorzaken, afhankelijk van hun locatie en grootte. Symptomen zijn onder andere gedragsveranderingen, epileptische aanvallen en coördinatiestoornissen. De diagnose vereist geavanceerde beeldvorming zoals MRI of CT. De behandeling kan bestaan uit chirurgie, medicamenteuze ondersteuning of andere gerichte therapieën.

Ataxie is een stoornis waarbij de coördinatie en het evenwicht verstoord zijn, wat zich uit in wankel of ongecontroleerd lopen. De oorzaak kan gelegen zijn in aandoeningen van het zenuwstelsel, het binnenoor of de spieren. Een gerichte diagnostische aanpak is nodig om de onderliggende oorzaak te bepalen. De behandeling richt zich op die oorzaak en op het ondersteunen van de mobiliteit en veiligheid.

Parese en paralyse verwijzen naar respectievelijk gedeeltelijke en volledige verlamming. Ze kunnen ontstaan door aandoeningen van het zenuwstelsel, de wervelkolom of de spieren. Een grondig neurologisch onderzoek is noodzakelijk om de oorzaak te achterhalen. De behandeling is afhankelijk van de onderliggende aandoening en gericht op herstel of ondersteuning van de functie.

Standaard röntgenopnames geven snel inzicht in botstructuren en de ligging van organen. Ze worden vaak gebruikt om fracturen, longafwijkingen en veranderingen in de borst- of buikholte op te sporen. Het onderzoek is breed inzetbaar en relatief snel uitvoerbaar. Radiografie vormt vaak een eerste stap in het diagnostisch proces.

Een standaard echografisch onderzoek geeft inzicht in de organen van de buik en borstkas. Abdominale en thoracale echografie maken het mogelijk om structuur, grootte en doorbloeding te beoordelen. Het onderzoek is niet-invasief en kan in real time worden uitgevoerd. Echografie is een belangrijk hulpmiddel bij het stellen van een nauwkeurige diagnose.

Echografie is een veilige en betrouwbare methode om dracht vast te stellen bij verschillende diersoorten. Het onderzoek maakt het mogelijk om de aanwezigheid en ontwikkeling van de embryo’s te beoordelen. Ook kan informatie worden verkregen over vitaliteit en het verloop van de dracht. Drachtcontrole ondersteunt een correcte opvolging tijdens de zwangerschap.

Pneumonie is een ontsteking van de longen die kan ontstaan door infecties, aspiratie of onderliggende aandoeningen. De aandoening veroorzaakt vaak hoesten, benauwdheid, koorts en sloomheid. De diagnose wordt gesteld op basis van klinisch onderzoek en beeldvorming. De behandeling is gericht op de oorzaak en ondersteuning van de ademhaling.

Chronische bronchitis is een langdurige ontsteking van de lagere luchtwegen. Ze veroorzaakt vaak aanhoudend hoesten en kan gepaard gaan met benauwdheid of verminderde inspanningstolerantie. De diagnose steunt op klinische symptomen en aanvullend onderzoek. De behandeling richt zich op het verminderen van ontsteking en het ondersteunen van de ademhaling.

Bij tracheacollaps verliest de luchtpijp gedeeltelijk haar stevigheid en klapt ze tijdens de ademhaling samen. Dit kan leiden tot hoesten, benauwdheid en inspanningsintolerantie. De diagnose wordt gesteld met klinisch onderzoek en beeldvorming, soms aangevuld met fluoroscopie of endoscopie. De behandeling varieert van medicamenteuze ondersteuning tot chirurgische ingrepen, afhankelijk van de ernst.

Pleura-effusie en longmassa’s kunnen de longfunctie ernstig belemmeren. Dit leidt vaak tot benauwdheid, hoesten en verminderde inspanningstolerantie. De diagnose wordt gesteld met beeldvorming en, indien nodig, analyse van pleuravocht. De behandeling is afhankelijk van de oorzaak en kan bestaan uit drainage, medicatie of chirurgie.

Braken is een veelvoorkomende klacht bij huisdieren en kan uiteenlopende oorzaken hebben. Het kan wijzen op problemen in het maagdarmkanaal, maar ook op systemische aandoeningen. De aard, frequentie en duur van het braken geven belangrijke diagnostische aanwijzingen. Een gerichte aanpak is nodig om de onderliggende oorzaak correct te behandelen.

Diarree en obstipatie zijn veelvoorkomende maag-darmproblemen bij huisdieren. Ze kunnen acuut of chronisch verlopen en uiteenlopende oorzaken hebben. Veranderingen in frequentie, consistentie en duur van de ontlasting geven belangrijke diagnostische informatie. Een gerichte diagnose is noodzakelijk om een passende behandeling in te zetten.

Voedselintoleranties en -allergieën kunnen zowel maagdarm- als huidklachten veroorzaken. Typische symptomen zijn diarree, braken, jeuk en oorontstekingen. De diagnose gebeurt meestal via een eliminatiedieet. De behandeling bestaat uit het vermijden van de uitlokkende voedingsstoffen.

IBD is een chronische ontstekingsaandoening van de darmen. Ze veroorzaakt vaak langdurige diarree, braken en gewichtsverlies. De diagnose vereist gespecialiseerde onderzoeken en het uitsluiten van andere oorzaken. De behandeling is gericht op het onder controle brengen van de ontsteking en het verbeteren van de levenskwaliteit.

Een darmobstructie ontstaat wanneer de darmpassage wordt geblokkeerd, bijvoorbeeld door een vreemd voorwerp, tumor of verdraaiing. Dit kan leiden tot ernstige buikpijn, braken en snelle achteruitgang van de algemene toestand. De diagnose gebeurt met klinisch onderzoek en beeldvorming. Vaak is een snelle medische of chirurgische ingreep noodzakelijk om levensbedreigende complicaties te voorkomen.

Nierinsufficiëntie kan acuut ontstaan of zich geleidelijk ontwikkelen tot een chronisch probleem. Beide vormen leiden tot een verminderde uitscheiding van afvalstoffen uit het lichaam. Symptomen kunnen variëren van sloomheid en verminderde eetlust tot ernstige algemene ziekteverschijnselen. De behandeling is afhankelijk van de vorm en ernst en richt zich op ondersteuning van de nierfunctie.

Urineweginfecties zijn een veelvoorkomende oorzaak van plasklachten bij huisdieren. Ze kunnen leiden tot vaker plassen, pijn bij het urineren en soms bloed in de urine. De diagnose wordt gesteld met urineonderzoek en eventueel kweek. De behandeling bestaat meestal uit gerichte antibioticatherapie en opvolging.

Incontinentie is het ongewild verlies van urine en kan verschillende oorzaken hebben. Het probleem komt voor bij zowel jonge als oudere dieren. Een gerichte diagnostische aanpak is nodig om de onderliggende oorzaak te achterhalen. De behandeling is afhankelijk van die oorzaak en kan medicamenteus of ondersteunend zijn.

Urineafwijkingen zoals pollakisurie en dysurie wijzen op stoornissen van de urinewegen. Ze kunnen gepaard gaan met pijn, moeite bij het plassen of veranderingen in de urine. Een grondig klinisch onderzoek en urineanalyse zijn nodig om de oorzaak te bepalen. De behandeling richt zich op het onderliggende probleem.

Blaas- en nierstenen kunnen de urineafvoer belemmeren en zo een acute obstructie veroorzaken. Dit kan leiden tot pijn, moeilijk plassen en ernstige algemene klachten. De diagnose gebeurt met beeldvorming en urineonderzoek. Afhankelijk van de situatie is een medische of chirurgische behandeling noodzakelijk.

Anemie, of bloedarmoede, kan verschillende oorzaken hebben, waaronder infecties, bloedverlies of immuungemedieerde aandoeningen. Het leidt vaak tot sloomheid, bleekheid en verminderde inspanningstolerantie. De diagnose wordt gesteld via bloedonderzoek. De behandeling is afhankelijk van de onderliggende oorzaak.

Stollingsstoornissen zijn aandoeningen waarbij de bloedstolling niet normaal verloopt. Ze kunnen leiden tot spontane bloedingen of juist een verhoogde bloedingsneiging bij letsels. Oorzaken variëren van aangeboren afwijkingen tot verworven ziekten. De diagnose en behandeling vereisen gericht bloedonderzoek en aangepaste therapie.

Vergrote lymfeklieren kunnen wijzen op infecties, ontstekingen of neoplastische aandoeningen. Ze kunnen lokaal of gegeneraliseerd voorkomen. De beoordeling gebeurt via klinisch onderzoek en eventueel cytologisch of histologisch onderzoek. De verdere aanpak hangt af van de onderliggende oorzaak.

Pancytopenie is een aandoening waarbij rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes verlaagd zijn. Dit kan leiden tot sloomheid, verhoogde infectiekans en bloedingsneiging. De oorzaak ligt vaak in aandoeningen van het beenmerg of systemische ziekten. Een uitgebreide bloedanalyse en aanvullend onderzoek zijn nodig om de onderliggende oorzaak te bepalen.

Immuungemedieerde aandoeningen zoals IMHA en IMTP ontstaan wanneer het afweersysteem eigen bloedcellen aanvalt. Deze ziekten kunnen acute en ernstige klachten veroorzaken, waaronder zwakte en bloedingsneiging. De diagnose steunt op bloedonderzoek en aanvullende testen. De behandeling bestaat uit het onderdrukken van de immuunreactie en ondersteunende zorg.

Diabetes mellitus is een veelvoorkomende stofwisselingsziekte bij honden en katten. De aandoening ontstaat door een tekort aan of ongevoeligheid voor insuline. Typische klachten zijn meer drinken en plassen, gewichtsverlies en sloomheid. De behandeling bestaat uit insulinetherapie in combinatie met een aangepast dieet en regelmatige opvolging.

De ziekte van Addison is een aandoening waarbij de bijnierschors onvoldoende hormonen produceert. Dit kan leiden tot sloomheid, braken, diarree en soms een acute levensbedreigende crisis. De diagnose wordt gesteld met bloedonderzoek en specifieke hormoontesten. Met een correcte hormonale behandeling kan de aandoening goed onder controle worden gehouden.

De ziekte van Cushing is een aandoening waarbij het lichaam te veel cortisol aanmaakt. Dit kan leiden tot symptomen zoals overmatig drinken en plassen, haarverlies en spierzwakte. De diagnose vereist specifiek hormonaal onderzoek. De behandeling is gericht op het verlagen van de cortisolproductie en het onder controle houden van de klachten.

Schildklierproblemen ontstaan door een te traag of te snel werkende schildklier. Hypothyroïdie en hyperthyroïdie veroorzaken elk specifieke klinische klachten. De diagnose wordt gesteld met bloedonderzoek. De behandeling is gericht op het normaliseren van de schildklierfunctie.

Bijschildklierproblemen, zoals hyperparathyroïdie, beïnvloeden de calcium- en fosforhuishouding van het lichaam. Deze stoornissen kunnen leiden tot botafwijkingen, spierzwakte en andere systemische klachten. Ze komen relatief zelden voor, maar vereisen een nauwkeurige diagnostiek. De diagnose wordt gesteld met bloedonderzoek en aanvullende beeldvorming.

Koorts van onbekende oorsprong wordt vastgesteld wanneer de oorzaak van aanhoudende koorts niet direct kan worden gevonden. FUO kan het gevolg zijn van infectieuze, inflammatoire of neoplastische aandoeningen. Een systematische en vaak uitgebreide diagnostische aanpak is noodzakelijk. Het doel is het identificeren en behandelen van de onderliggende oorzaak.

Systemische infecties zijn aandoeningen waarbij ziekteverwekkers zich door het hele lichaam verspreiden. Ze kunnen leiden tot koorts, sloomheid en aantasting van meerdere organen. De diagnose vereist vaak uitgebreid bloedonderzoek en aanvullende testen. Een snelle en gerichte behandeling is essentieel om ernstige complicaties te voorkomen.

Virale infecties spelen een belangrijke rol bij verschillende ziekten bij huisdieren. Voorbeelden zijn FeLV, FIV en FIP. Deze infecties kunnen het immuunsysteem aantasten en uiteenlopende klinische klachten veroorzaken. Diagnostiek en opvolging zijn belangrijk voor prognose en verdere begeleiding. 

Bacteriële infecties kunnen verschillende organen aantasten en ernstige systemische ziekte veroorzaken. Ze gaan vaak gepaard met koorts, sloomheid en orgaanspecifieke klachten. De diagnose steunt op klinisch onderzoek, bloedtesten en soms kweek. De behandeling bestaat uit gerichte antibioticatherapie en ondersteunende zorg.

Vectorziekten worden overgedragen door teken of andere insecten. Voorbeelden zijn infecties met Ehrlichia, Leishmania en Borrelia. Deze aandoeningen kunnen uiteenlopende klachten veroorzaken, zoals koorts, kreupelheid en gewichtsverlies. De behandeling is gericht op de specifieke verwekker en het ondersteunen van het dier.

Bij ernstige of onduidelijke buikproblemen kan een exploratieve laparotomie nodig zijn. Hierbij worden alle buikorganen systematisch onderzocht om de oorzaak van de klachten vast te stellen. Vaak worden biopten genomen of letsels direct behandeld tijdens dezelfde ingreep. Dit kan levensreddend zijn bij spoedgevallen zoals interne bloedingen of perforaties. Goede postoperatieve monitoring is onmisbaar.

Een liesbreuk ontstaat wanneer buikinhoud, zoals vet of darmen, door een opening in de buikwand ter hoogte van de lies naar buiten puilt. Bij inklemming kan dit snel levensbedreigend worden. Chirurgisch herstel bestaat uit het terugplaatsen van de inhoud en het sluiten van het defect. Deze ingreep voorkomt recidief en complicaties. Vooral bij niet-gesteriliseerde teven komt dit vaker voor.

Een navelbreuk wordt vaak al bij pups vastgesteld als een zachte zwelling op de buikwand. Kleine breuken kunnen spontaan sluiten, maar grotere defecten hebben risico op inklemming van organen. Chirurgische sluiting is de meest veilige aanpak. De ingreep is relatief eenvoudig en heeft doorgaans een goede prognose. Bij fokdieren wordt vaak sterilisatie tegelijk uitgevoerd om erfelijkheid te vermijden.

De milt wordt verwijderd bij rupturen, tumoren of bloedziekten die levensbedreigend bloedverlies veroorzaken. Voorafgaande beeldvorming en bloedonderzoek zijn essentieel om de oorzaak vast te stellen. Tijdens de operatie wordt de milt met zijn bloedvaten zorgvuldig afgebonden en verwijderd. Histopathologisch onderzoek bepaalt de onderliggende aandoening. Veel dieren herstellen goed en kunnen zonder milt verder leven.

Bij levermassa’s of lokaal beperkte letsels kan een deel van de lever chirurgisch verwijderd worden. Dankzij de regeneratieve capaciteit van de lever is herstel vaak mogelijk. De operatie vergt uitgebreide beeldvorming om de exacte lokalisatie te bepalen. Goede hemostase tijdens de ingreep is cruciaal om complicaties te vermijden. Postoperatief wordt de leverfunctie nauwgezet gecontroleerd.

Chirurgische verwijdering van de galblaas (cholecystectomie) is aangewezen bij mucocele, galstenen of chronische ontsteking. Zonder behandeling bestaat kans op ruptuur en peritonitis. Vooraf wordt de diagnose bevestigd met echografie en soms CT. Tijdens de ingreep wordt de galblaas volledig verwijderd, waarna de galwegen hun functie behouden. Het herstel is doorgaans goed.

Wanneer een huisdier een vreemd object inslikt, kan dit leiden tot een obstructie van maag of darmen. Afhankelijk van de locatie wordt gekozen voor gastrotomie, enterotomie of colectomie. Tijdige verwijdering voorkomt ernstige complicaties zoals perforatie of peritonitis. Postoperatief is het herstel doorgaans goed, mits er geen weefselnecrose aanwezig was.

Een gastropexie wordt preventief uitgevoerd bij honden met hoog risico op een maagkanteling of curatief tijdens een spoedingreep. Hierbij wordt de maag chirurgisch vastgezet aan de buikwand. Dit verkleint de kans op recidief aanzienlijk. Vaak wordt deze ingreep gecombineerd met sterilisatie of andere abdominale chirurgie.

Bij aandoeningen van de dikke darm, zoals megacolon, tumoren of ernstige stricturen, kan een deel van de darm verwijderd worden. De operatie vergt nauwkeurige techniek om een goede doorbloeding en aansluiting te behouden. Postoperatief herstel vraagt intensieve zorg met aangepaste voeding en medicatie.

Tumoren, prolaps of stricturen van de anus en endeldarm vereisen vaak chirurgisch ingrijpen. Deze operaties zijn technisch uitdagend door de beperkte ruimte en nood aan behoud van sluitspierfunctie. Goede voorbereiding en nazorg zijn cruciaal om complicaties zoals incontinentie te vermijden.

Chronisch ontstoken of abcederende anaalklieren kunnen blijvende problemen veroorzaken. Verwijdering (sacculectomie) biedt een definitieve oplossing. De ingreep vraagt precisie om zenuwschade en incontinentie te voorkomen. Het herstel is doorgaans goed, met blijvende verlichting van klachten.

Een perineale hernia ontstaat wanneer de spieren rond de anus verzwakken, waardoor buikinhoud kan verplaatsen. Dit komt vooral voor bij oudere, intacte reuen. Dieren vertonen vaak persen, obstipatie of een zwelling naast de anus. Chirurgisch herstel is meestal noodzakelijk en geeft, mits tijdig uitgevoerd, een goede prognose.

De meest voorkomende reden voor blaasingrepen is de verwijdering van urinestenen of tumoren. Tijdens een cystotomie wordt de blaas geopend, de oorzaak verwijderd en het slijmvlies nauwkeurig gesloten. Postoperatieve zorg bestaat uit vochttherapie en controle van de urineproductie. De prognose is doorgaans uitstekend.

Sterilisatie (ovariohysterectomie of ovariectomie) bij teven en poezen voorkomt ongewenste dracht, loopsheid en hormonale aandoeningen zoals pyometra. Bij reuen en katers vermindert castratie ongewenst gedrag en risico op prostaatproblemen. De ingreep verloopt onder volledige anesthesie en herstel is meestal vlot.

Een keizersnede is noodzakelijk bij moeilijke bevallingen, grote nesten of te smalle bekken. Snel ingrijpen voorkomt sterfte bij moeder en jongen. De operatie verloopt via een gecontroleerde incisie in de baarmoeder, waarna de pups veilig verwijderd worden. Nazorg omvat wondverzorging en lactatie-ondersteuning.

Een baarmoederontsteking is een ernstige hormonale aandoening bij niet-gesteriliseerde teven. Chirurgische verwijdering van baarmoeder en eierstokken is de enige curatieve behandeling. Zonder snelle interventie kan sepsis optreden. Postoperatief worden antibiotica en vochttherapie toegediend.

Vergrote of ontstoken prostaten kunnen leiden tot pijn, plasproblemen en constipatie. Bij tumoren of cysten wordt soms gedeeltelijke of volledige verwijdering uitgevoerd. Deze ingreep vraagt nauwkeurigheid om de urinewegen te sparen. Castratie is vaak onderdeel van de behandeling.

Bij verkeersongevallen of bijtwonden kunnen meerdere organen en weefsels tegelijk beschadigd raken. Stabilisatie van de patiënt heeft prioriteit, gevolgd door chirurgisch herstel van vitale structuren. De behandeling is vaak multidisciplinair.

Goedaardige tumoren groeien meestal langzaam, blijven lokaal en zaaien niet uit. Kwaadaardige tumoren (kanker) dringen omliggende weefsels binnen en kunnen metastaseren naar organen zoals longen, lever of lymfeklieren. Een correcte differentiatie tussen beide is essentieel voor prognose en behandeling.

Bij honden komen onder meer mastceltumoren, melkkliertumoren, lymfomen en hemangiosarcomen vaak voor. Bij katten zijn dat onder andere plaveiselcelcarcinomen, melkkliertumoren en lymfomen. De frequentie verschilt per ras, leeftijd en geslacht. Vroege herkenning verhoogt de kans op succesvolle behandeling.

De dierenarts onderzoekt het dier systematisch en beoordeelt eventuele zwellingen, lymfeknopen of organomegalie. Het doel is om verdachte letsels te lokaliseren en bijkomende onderzoeken te plannen.

Beeldvorming helpt om de tumor te lokaliseren, grootte te bepalen en eventuele uitzaaiingen te detecteren. Echografie is nuttig voor zachte weefsels, röntgenfoto’s voor longen en skelet, terwijl CT-scan meer detail geeft bij complexe of diepgelegen letsels.

Voor een definitieve diagnose is weefselonderzoek noodzakelijk. Bij een fijne naaldaspiratie (FNA) of een incisiebiopsie worden cellen of stukjes weefsel genomen en door een patholoog onderzocht. De resultaten geven inzicht in het type tumor, graad en agressiviteit, wat de verdere behandeling bepaalt.

Chirurgische verwijdering is de eerste keuze bij veel solide tumoren, zeker als ze nog niet uitgezaaid zijn. Een ruime resectiemarge vermindert de kans op recidief. Soms volgt aanvullende bestraling of chemotherapie om microscopische resten aan te pakken.

Chemotherapie wordt toegepast bij systemische tumoren (zoals lymfomen) of als nabehandeling na chirurgie. De dosis en frequentie worden zorgvuldig afgestemd om bijwerkingen te beperken. Veel dieren verdragen deze therapie beter dan mensen.

Na behandeling blijft regelmatige controle belangrijk om hergroei of nieuwe letsels tijdig op te sporen. Het comfort en welzijn van het dier staan altijd centraal. Een aangepaste voeding en pijnbestrijding dragen bij aan een goede levenskwaliteit.

In veel gevallen wel. Sommige tumoren kunnen volledig verwijderd worden, andere kunnen langdurig onder controle blijven met medicatie of therapie. De aanpak is altijd individueel afgestemd.

De kosten variëren sterk per type onderzoek en behandeling. Een transparante bespreking vooraf helpt eigenaars om een weloverwogen beslissing te nemen.

Wanneer pijn, ademhalingsproblemen of verlies van eetlust niet meer onder controle te houden zijn, kan euthanasie een humaan en liefdevol besluit zijn. De dierenarts begeleidt eigenaars zorgvuldig in dit proces, met respect voor dier en mens.

Een ophoping van vocht in het hartzakje (pericard) kan de hartfunctie belemmeren. De oorzaak kan variëren van ontsteking tot tumor of trauma. Behandeling bestaat uit pericardcentese (drainage van het vocht) en eventueel chirurgische verwijdering van het pericard.

Pleurale effusie is een ophoping van vocht in de borstholte, vaak door hartfalen, ontsteking of tumor. Dit veroorzaakt ademhalingsmoeilijkheden. Diagnostiek omvat röntgen, echo en punctie. De behandeling bestaat uit afvoer via pleurale drainage of plaatsing van een thoraxpoort (pleural port) bij chronische gevallen.

Echocardiografie is de belangrijkste onderzoeksmethode in de diergeneeskundige cardiologie. Ze toont klepstructuren, bloedstroom en spierfunctie in detail. Doppleranalyse laat toe om drukverschillen en lekkages te beoordelen, wat cruciaal is voor de juiste diagnose.

Verhoogde bloeddruk (hypertensie) komt vooral voor bij katten met nier- of schildklieraandoeningen en belast het hart extra. Nauwkeurige meting helpt om secundaire schade te voorkomen en therapie te evalueren.

Allergieën zijn overgevoeligheidsreacties van het immuunsysteem op bepaalde stoffen (allergenen) uit de omgeving of voeding. Bij honden is atopische dermatitis (omgevingsallergie) een van de meest voorkomende huidziekten; naar schatting 10–15% van de honden heeft allergische huidklachten. Dieren met een allergie vertonen vaak intense jeuk en een rode, geïrriteerde huid, en geregeld treden ook oorontstekingen of secundaire infecties op. De aanpak bestaat uit het verminderen van blootstelling aan de allergenen (bijv. vlooien bestrijden of dieet veranderen), het onderdrukken van de jeuk en ontsteking (middels medicatie zoals antihistaminica of corticosteroïden) en waar mogelijk desensibilisatie (specifieke immunotherapie tegen de allergie).

Een jeukende huid (pruritus) is een van de meest voorkomende symptomen bij dermatologische problemen van dieren. Dieren die last hebben van jeuk gaan voortdurend krabben, bijten of likken, wat kan leiden tot roodheid, wondjes en uiteindelijk kale plekken. Jeuk heeft vele mogelijke oorzaken: parasieten (zoals vlooien of mijten) en allergieën zijn vaak de boosdoeners, maar ook bacteriële of schimmelinfecties kunnen bijdragen. Belangrijk is de onderliggende oorzaak aan te pakken, naast het geven van tijdelijke verlichting met jeukstillende middelen, zodat het krabben stopt en de huid kan genezen.

Kale plekken (alopecie) ontstaan wanneer op bepaalde plekken vachtuitval optreedt, waardoor de huid zichtbaar wordt. Dit verschijnsel kan lokaal of over het hele lichaam voorkomen en kent diverse oorzaken. Veel voorkomende redenen voor kale plekken zijn chronisch krabben of bijten door jeuk (bijvoorbeeld bij vlooienallergie of schurft), schimmelinfecties zoals ringworm, of hormonale stoornissen (zoals een schildklierprobleem of de ziekte van Cushing). De huid op kale plekken kan rood, schilferig of verdikt zijn. Voor een effectieve behandeling moet men de oorzaak achterhalen (bijvoorbeeld een parasiet doden, een infectie behandelen of een hormoonafwijking corrigeren) zodat de vacht weer kan aangroeien.

Schilferige huid en huidontstekingen (dermatitis) duiden vaak op een verstoring van de normale huidgezondheid. Schilfers (roos) ontstaan door een versnelde afschilfering van de huid of ophoping van dode huidcellen, wat we zien bij bijvoorbeeld seborrhee of na langdurige irritatie. Een huidontsteking gaat meestal gepaard met roodheid, warmte, zwelling en jeuk; dit kan het gevolg zijn van allergieën, infecties of een combinatie daarvan. Vaak spelen bacteriën of gisten een rol als secundaire invaders op een reeds geïrriteerde huid, waardoor bijvoorbeeld een eenvoudige allergie kan ontaarden in een uitgebreide huidinfectie. De behandeling richt zich op het wegnemen van de uitlokkende oorzaak (bv. allergenen vermijden of een infectie bestrijden) én op symptomatische verzorging van de huid, bijvoorbeeld met medicinale shampoos om schilfers te verminderen en ontstekingsremmende crèmes.

Oorontsteking (otitis externa) is een veelvoorkomend probleem, vooral bij honden (het treft naar schatting 7–16% van de honden en ongeveer 4% van de katten). Dieren met een oorontsteking vertonen symptomen als roodheid van de oorschelp, schudden met de kop, pijn bij aanraking en krabben aan het oor. Meestal is een uitwendige oorontsteking een gevolg van een onderliggende oorzaak, zoals een allergie, oorparasieten (oormijt) of een hormonale afwijking. Bacteriën en gisten groeien gemakkelijk in het ontstoken oor en verergeren de klachten door pus en een nare geur te veroorzaken. De behandeling bestaat uit het reinigen van de gehoorgang en het toepassen van oordruppels met ontstekingsremmende en antimicrobiële werking; daarnaast moet de onderliggende oorzaak worden behandeld om herhaling te voorkomen.

Parasieten zoals vlooien, mijten en teken zijn een frequente bron van huidklachten. Vlooien veroorzaken vaak intense jeuk en kunnen zelfs een allergische reactie uitlokken bij gevoelige dieren (vlooienallergie), wat leidt tot krabben, rode bultjes en korstjes op vooral de rug, buik en staartbasis. Mijten zijn microscopisch kleine spinachtigen die verschillende huidaandoeningen kunnen geven: Sarcoptes-schurftmijten veroorzaken heftige jeuk en korstige huidontstekingen (schurft), terwijl Demodex-mijten in haarzakjes kunnen leiden tot kale plekken en soms ontsteking (demodicosis). Oormijten (Otodectes cynotis) nestelen zich in de gehoorgang en geven bruine, korrelige afscheiding en jeuk. Teken bijten zich vast in de huid, wat lokale irritatie kan geven en bovendien kunnen ze ziekten overbrengen. Het voorkomen en bestrijden van parasieten is essentieel: dit omvat regelmatige vlooien- en tekenpreventie en passende behandeling (bijvoorbeeld speciale shampoos, pipetten of tabletten) als een parasitaire infectie vastgesteld is.

Bacteriële huidinfecties ontstaan wanneer bacteriën de huid binnendringen en een ontsteking met pusvorming veroorzaken, een toestand die ook wel pyodermie genoemd wordt. Vaak betreft het Stafylokokken-bacteriën, de meest voorkomende verwekkers van huidinfecties bij hond en kat. Zo’n infectie verschijnt bijvoorbeeld als rode pukkels, puistjes, korsten of natte plekken op de huid, vaak gepaard gaand met jeuk. Bacteriële huidinfecties treden dikwijls secundair op – bijvoorbeeld na het openkrabben van jeukende plekken of bij een verzwakte huidbarrière door een andere huidaandoening. De behandeling bestaat uit het gericht bestrijden van de bacteriën (bijv. met antibacteriële shampoos of antibiotica bij ernstige infecties) en het wegnemen van de onderliggende oorzaak om terugkerende infecties te voorkomen.

Schimmelinfecties van de huid worden veroorzaakt door dermatofyten (schimmels die de huid, haren of nagels aantasten) of door gisten. Een bekende dermatofytose is ringworm (huidschimmel) bij honden en katten, die ronde kale plekken met schilfers en korstjes veroorzaakt. Ringworm wordt meestal veroorzaakt door schimmels van het geslacht Microsporum (zoals Microsporum canis) of Trichophyton, en is bovendien besmettelijk voor de mens (zoönose). Gistinfecties, zoals Malassezia dermatitis, komen ook voor: hierbij veroorzaakt een overgroei van de normale huidgist een rode, vettige en jeukende huid, vaak op plaatsen als de liezen, oksels, oren of huidplooien. Schimmelinfecties worden bestreden met antischimmelbehandelingen – dit kan lokaal (bijvoorbeeld met speciale shampoo, zalf of spray) en/of systemisch met orale medicatie, afhankelijk van de ernst. Bij ringworm is ook omgevingshygiëne van groot belang, omdat schimmelsporen in de omgeving lang kunnen overleven en herinfectie kunnen geven.

Hormonale aandoeningen (endocriene problemen) kunnen duidelijke effecten hebben op de huid en vacht van dieren. Een bekend voorbeeld is hypothyreoïdie (een te traag werkende schildklier) bij de hond, waarbij vaak symmetrische kaalheid ontstaat, de vacht droog en dof wordt en de huid verdikt en hyperpigmenteert. Een ander voorbeeld is hypercortisolisme (het syndroom van Cushing), een overmaat aan het stresshormoon cortisol. Honden met Cushing hebben vaak een dunne, kwetsbare huid met symmetrische kaalheid op de romp, soms met zichtbare bloedvaatjes en vele mee-eters; ook genezen wondjes traag en kunnen er verkalkingen in de huid optreden. Zelfs overmaat of tekorten aan geslachtshormonen kunnen haaruitval of huidverkleuring veroorzaken. Bij de behandeling van hormonale huidaandoeningen richt men zich op het corrigeren van de hormoonbalans (bijv. met medicatie of chirurgie), waarna de huidafwijkingen meestal geleidelijk verbeteren.

Immuungemedieerde huidziekten zijn aandoeningen waarbij het immuunsysteem van het dier ten onrechte lichaamseigen huidcellen of -structuren aanvalt. Het gevolg is vaak een ernstige huidontsteking met speciale kenmerken. Een voorbeeld is pemphigus foliaceus, de meest voorkomende auto-immuun huidaandoening bij honden, katten en paarden. Bij pemphigus vormen zich oppervlakkige blaren en pusgevulde blaasjes die snel indrogen tot korsten, met name op de neusbrug, rond de ogen, oren en soms de voetkussentjes. Ook andere immuungemedieerde ziekten, zoals lupus of vasculitis, kunnen huidzweren, depigmentatie of verdikte littekenachtige plekken geven. Deze aandoeningen zijn zeldzaam en meestal chronisch; de behandeling bestaat uit langdurige toediening van afweeronderdrukkende medicijnen (zoals corticosteroïden of andere immunosuppressiva) om de abnormale immuunreactie te dempen, vaak levenslang om terugval te voorkomen.

De term huidgezwel verwijst naar elke abnormale massa of knobbel in of op de huid. Het kan gaan om een goedaardig gezwel (bijvoorbeeld een lipoom – vetbult, of een talgkliercyste) maar ook om een kwaadaardige huidtumor (zoals een mastceltumor of melanoom). Ook niet-neoplastische processen, zoals een ontstekingsbult of een abces, kunnen er als een gezwel uitzien. Om vast te stellen met welk type huidgezwel we te maken hebben, zal de dierenarts vaak cellen uit de bult halen met een naald (fijne-naald aspiratie) of een stukje weefsel via biopsie nemen voor onderzoek. Op basis van de resultaten kan vervolgens een behandelplan worden gemaakt: sommige onschuldige bulten kunnen blijven zitten onder toezicht, maar in de meeste gevallen is chirurgische verwijdering aanbevolen, zeker bij snelgroeiende of kwaadaardige tumoren.

Sommige huidaandoeningen of letsels zijn van die aard dat ze met chirurgie of speciale ingrepen behandeld moeten worden. In deze categorie vallen problemen waarbij er een ophoping of beschadiging is die niet spontaan geneest, of een anatomische afwijking die continu huidproblemen veroorzaakt. Voorbeelden zijn een bloeduitstorting in de oorschelp (oorhematoom), een abces onder de huid, of huidplooien die chronisch ontstoken raken. In zulke gevallen kan een tijdige chirurgische ingreep het herstel sterk bevorderen en voorkomen dat het probleem telkens terugkeert.

Een oorhematoom (ook wel “bloedoor” genoemd) is een bloeduitstorting in de oorschelp. Hierbij scheurt een bloedvaatje binnenin het oor en hoopt bloed zich op tussen de huid en het kraakbeen, wat een zachte, met vloeistof gevulde zwelling in het oor geeft. Zo’n bloedoor ontstaat meestal door heftig schudden of krabben vanwege oorpijn of erge jeuk, bijvoorbeeld bij een oorontsteking of oormijtbesmetting. Het oor ziet er dan dik en ballonvormig uit en kan voor het dier pijnlijk zijn. De behandeling van een oorhematoom bestaat doorgaans uit het (chirurgisch) openen en leeghalen van de bloedzak en vervolgens het aanbrengen van hechtingen of een drukverband zodat de ruimte tussen huid en kraakbeen weer verkleeft. Ook wordt altijd de onderliggende oorzaak (zoals een oorinfectie) behandeld om te voorkomen dat het hematoom zich opnieuw vormt.

Een abces is een met etter (pus) gevulde holte onder de huid, ontstaan door een lokale bacteriële infectie. Bij honden en katten ontstaan abcessen vaak na een bijtwond of ander perforerend letsel, waarbij bacteriën diep in de weefsels terechtkomen en een afgekapselde ontsteking veroorzaken. Zo’n ontsteking “rijpt” dan uit tot een holte gevuld met pus (een mengsel van bacteriën, dode cellen en weefselresten). Een onbehandeld abces kan uiteindelijk openbarsten en naar buiten draineren, maar geneest dan zelden volledig en komt vaak weer terug zolang de infectiehaard aanwezig is. 

Bij sommige rassen (zoals mopshonden, bulldogs of Shar-Peis) kunnen diepe huidplooien – bijvoorbeeld een gezichtsrimpel over de neus of een zware staartplooi – leiden tot chronische irritatie en huidontstekingen. In zo’n huidplooi is het vaak warm en vochtig, een ideale omgeving voor bacteriën en gisten die jeuk en infectie veroorzaken. Een bekend voorbeeld is de neusrimpel van de Mopshond, die geregeld voor pijnlijke huidontstekingen zorgt; vaak blijkt het nodig om deze rimpel operatief te laten verwijderen. Het chirurgisch verwijderen van een huidplooi houdt in dat de overtollige huid weggesneden wordt en de randen weer aan elkaar gehecht worden, zodat er een gladder oppervlak ontstaat. Deze ingreep wordt alleen uitgevoerd als schoonmaken en medicinale zalven niet afdoende helpen en het dier lijdt onder voortdurende ontstekingen. Na het weghalen van de huidplooi geneest de huid doorgaans en verdwijnen de chronische klachten, wat de levenskwaliteit van het dier aanzienlijk verbetert.

Tandsteen ontstaat door de verkalking van tandplak en vormt de belangrijkste oorzaak van tandvleesontsteking en slechte adem. Tijdens een tandsteenreiniging worden afzettingen boven en onder het tandvlees verwijderd. De behandeling gebeurt onder anesthesie, gevolgd door polijsten om nieuwe aanslag te vertragen. Regelmatige reiniging helpt tandverlies te voorkomen.

Wanneer een tand te zwaar is aangetast door infectie of afbraak van het kaakbot, is extractie de enige oplossing. De ingreep verloopt onder verdoving en wordt uitgevoerd met aandacht voor pijnstilling en nazorg. Extracties verlichten pijn en voorkomen verspreiding van ontsteking.

Kaakfracturen bij honden en katten ontstaan meestal door trauma, zoals een aanrijding, een val of een beet van een ander dier. Ze kunnen zorgen voor pijn, moeite met eten, overmatig speekselen en soms zichtbare scheefstand van de kaak. Omdat de kaak een belangrijke rol speelt bij eten, ademhalen en comfort, is snelle diergeneeskundige beoordeling essentieel. De behandeling varieert van rust en aangepaste voeding tot chirurgische stabilisatie, afhankelijk van de ernst en locatie van de breuk. Een tijdige en correcte aanpak vergroot de kans op een goed herstel aanzienlijk.

Ontwikkelingsstoornissen binnen de tandheelkunde bij honden en katten ontstaan tijdens de groei van het gebit en kunnen zowel de melktanden als de blijvende tanden aantasten. Voorbeelden zijn het uitblijven van tanddoorbraak, persisterende melktanden, afwijkende stand van de tanden of glazuurdefecten. Deze problemen kunnen leiden tot pijn, ontstekingen, problemen met eten en een verhoogd risico op parodontale aandoeningen. Vroege opsporing en tijdige diergeneeskundige begeleiding zijn belangrijk om blijvende schade te voorkomen.

Bij entropion krult het ooglid naar binnen, waardoor wimpers of huid voortdurend over het hoornvlies schuren. Dit veroorzaakt irritatie, tranen en pijn, en kan leiden tot zweren. De aandoening komt zowel aangeboren als verworven voor. De behandeling bestaat uit een chirurgische correctie van het ooglid om de stand te normaliseren.

Ectropion is het tegenovergestelde van entropion: het ooglid draait naar buiten, waardoor het bindvlies bloot komt te liggen. Het oog droogt uit en raakt sneller ontstoken. De aandoening komt vaker voor bij bepaalde rassen met losse huid. De behandeling bestaat uit chirurgisch inkorten of aanspannen van het ooglid om de bescherming te herstellen.

In sommige gevallen, zoals bij een niet te redden oog, een kwaadaardige tumor of oncontroleerbare pijn, is het noodzakelijk het oog te verwijderen. De ingreep wordt enkel uitgevoerd wanneer alle andere behandelingen uitgeput zijn. Het dier past zich nadien meestal goed aan en behoudt een uitstekende levenskwaliteit.

Hoornvliesletsels ontstaan door trauma, uitdroging of infectie. Ze variëren van oppervlakkige krassen tot diepe ulcera. Onderzoek met fluoresceïne-kleuring toont de omvang van het letsel. Behandeling bestaat uit medicatie om infectie te voorkomen en herstel te bevorderen; bij ernstige letsels kan een chirurgische ingreep zoals een grid keratotomie of conjunctivale flap nodig zijn.

Keratoconjunctivitis sicca (KCS) ontstaat door onvoldoende traanproductie. Het oog droogt uit, raakt ontstoken en kan troebel worden. De aandoening is vaak chronisch en vraagt levenslange behandeling met oogdruppels die de traanproductie stimuleren en het oppervlak beschermen.

Een blokkade in het traankanaal verhindert de normale afvoer van tranen, waardoor het oog continu vochtig lijkt of ontstoken raakt. Onderzoek gebeurt via contrastspoeling. Behandeling bestaat uit het doorspoelen of chirurgisch openen van het kanaal.

Wanneer de ogen overmatig tranen, ligt de oorzaak vaak bij irritatie, allergie of afwijkingen van ooglid of traanpunt. Het traanvocht kan bruinverkleuring veroorzaken rond de ogen. Diagnose richt zich op het vinden en wegnemen van de onderliggende prikkel.

Verlatingsangst komt vaak voor bij honden die paniek ervaren wanneer ze alleen worden gelaten. Typische signalen zijn blaffen, onrust, vernielgedrag of onzindelijkheid bij afwezigheid van de eigenaar. Behandeling bestaat uit gedragstherapie gericht op geleidelijke gewenning aan alleen zijn, gecombineerd met voorspelbare routines en soms medicamenteuze ondersteuning.

Harde geluiden zoals onweer of vuurwerk kunnen intense angstreacties oproepen. Het dier kan trillen, vluchten of zich verstoppen. Desensitisatie en tegenconditionering helpen het dier te leren omgaan met deze prikkels. In ernstige gevallen kunnen tijdelijk kalmerende middelen worden ingezet tijdens de training.

Agressie tegenover mensen kan voortkomen uit angst, verdediging, pijn of dominantiegerelateerde triggers. De aanpak richt zich op het herkennen van waarschuwingssignalen, het vermijden van provocatie en het heropbouwen van vertrouwen via gecontroleerde interacties.

Agressie tussen huisdieren kan te maken hebben met territorium, angst of verkeerde sociale introductie. Therapie bestaat uit gecontroleerde blootstelling, beloningsgericht gedrag en managementmaatregelen om escalatie te voorkomen.

Sproeien of plassen buiten de kattenbak kan voortkomen uit stress, territoriaal gedrag of aversie voor de kattenbak. De aanpak omvat gedragsanalyse, aanpassing van de omgeving, het verbeteren van de kattenbakhygiëne en het verminderen van stressfactoren.

Bij honden ontstaat onzindelijkheid vaak door onvoldoende zindelijkheidstraining, medische problemen of verlatingsangst. De behandeling combineert heropvoeding, duidelijke routines en beloningsgericht gedrag. In sommige gevallen is medische opvolging noodzakelijk.

Dwangmatig gedrag ontstaat wanneer een dier herhaaldelijke handelingen uitvoert zonder duidelijk doel. Het kan voortkomen uit verveling, stress, pijn of genetische aanleg. Therapie bestaat uit gedragsmodificatie, verrijking van de leefomgeving en het doorbreken van het patroon. In sommige gevallen wordt medicatie ingezet ter ondersteuning.